Spelend Veranderen

Jaap Boonstra

Spel is spontaan en intrinsiek gemotiveerd. Stel dat we veranderen als spel kunnen zien waarin we vrijheid en plezier hebben en waaraan iedereen kan meedoen. Daarmee bevrijdt het ons van ingesleten patronen en van bovenaf opgelegde veranderingen en kan het spel bijdragen aan diepgaande verandering.

• Wat gebeurt er als we organisatieverandering als spel zien en spelen als veranderkundige methodiek inzetten?
• Hoe kunnen we in het spel interacties aangaan, betekenis geven aan gebeurtenissen, experimenteren en daarvan leren?
• Hoe kunnen we spelelementen verkennen en benutten om als spelersgroep in te spelen op onverwachte gebeurtenissen?

In het boek Homo Ludens van Johan Huizinga ontstaat en ontwikkelt cultuur zich als spel. In veranderingen is aandacht nodig voor rituelen, taal, macht en betekenisgeving. Veranderen is samenspel, geen lineair plan. Ook in het werk komt verandering niet voort uit grootse plannen, maar uit speelse interacties waarin betekenis al doende wordt geconstrueerd, bijgesteld en gestabiliseerd. Door speels te interacteren—uitproberen, improviseren en experimenteren—creëren mensen signalen die helpen om te begrijpen wat er gebeurt en wat mogelijk is. Jaap Boonstra heeft vanuit spelprincipes een veranderkundige aanpak uitgewerkt.

Spelen is een voortdurend proces van interactie en betekenisgeving (Weick, 1995)

Spel versterkt verbeelding en draagt bij aan betere prestaties (Lobman & O’ Neil, 2011). Speelsheid, creativiteit en innovatie versterken elkaar (Bateson & Martin, 2013).
Veranderen als samenspel draagt bij aan diepgaande verandering (Boonstra, 2020).

Veranderen als spel past goed bij een onvoorspelbare omgeving waarin organisaties onzeker zijn over hun toekomst en zoeken naar hun bestaansrecht.

Spelend veranderen sluit aan bij verandering van strategie, cultuur en gedrag en draagt bij aan geleidelijke en diepgaande verandering waarin mensen samen optrekken en leren wat verandering voor hen betekent en hoe je door spelvormen voortgang boekt in succesvol organiseren en veranderen.

Er bestaan meerdere invalshoeken: samenspel als veranderkundig principe en aanpak  voor organisatiebrede verandering, het gebruik van spelsimulaties in veranderprocessen of het weloverwogen inbrengen van spelinterventies in lopende veranderprocessen.

Spelend veranderen is minder geschikt voor het behalen van snelle resultaten omdat de diepgang in de verandering op gespannen voet staat met snelheid.

De aanpak is gebaseerd op motivatie, dialoog en leren. Hoewel scrum-teams en prototyping als manieren van spelen kunnen worden gezien, is de aanpak van spelend veranderen minder geschikt voor technisch-instrumentele projecten.

Het is een illusie dat iedereen moet participeren in de verandering. Spelen is vrijwillig en juist mensen die mee willen doen dragen hij aan succes en weten anderen in het spel te betrekken.

Het onderscheid tussen spel en wedstrijd is relevant.

 

De meeste volwassen beschouwen organiseren als een serieuze zaak en zien spelen als iets dat kinderen doen en minder passend bij leidinggeven aan verandering.

De aanpak zou minder geschikt zijn voor het behalen van snelle resultaten voor aandeelhouders omdat spelend veranderen uitgaat van een breed stakeholder perspectief.

Huizinga, J. (1938). Homo Ludens.

Weick, K.E. (1995).Sensemaking in organizations.

Boonstra, J.J. (2020). Veranderen als samenspel.

Klik hier voor de complete referenties

Website met uitwerking spelmodel en cases: www.veranderenalssamenspel.nl

Videogesprek: https://www.youtube.com/watch?v=x54Bpelxejo&t=3197s/